توحيد و ولايت دو مفهوم كليدى در صحيفه بخش مهمى از معارف ارائه شده در صحيفه ، در سمت و سوى تبيين توحيد الهى و بيان صفات جمال و جلال حضرت حق است . بايد توجه داشت كه اصولا دعا راز و نياز با حضرت كبرياست و طلب از خداوند چنان است كه نخست بايد او را با القاب و اوصافى كه بيش‌ترين ستايش و مدحت از او را در بر دارد ، بخوانيم . بنابراين ، هرچه شناخت و عرفان ما نسبت به پروردگار بيش‌تر باشد و در دعا و راز و نياز از القاب شايسته‌تر و ستايش‌آميزتر استفاده كنيم راه خود را به سوى آن حضرت هموارتر كرده‌ايم . به عبارتى ، بهترين دعاها آن است كه بهترين شناخت را از خداوند ارائه داده و خداى را به بنده ، به طور واقعى مىشناسانند . اين دعاها به بنده ياد مىدهند كه خداوند را چگونه بخواند و صدا بزند تا به نداى او پاسخ دهد و نياز او را برآورده سازد . بنابراين مهم‌ترين ركن در « دعا » بيان « اصل توحيد » و معارف توحيدى است . دومين اصل مهم در دعا ، به ويژه دعاى شيعى ، پس از توحيد ، آشنايى با مفهوم « ولايت » است . ولايت شناخت وسائطى است كه خداوند تبارك و تعالى براى رسيدن به خودش تعريف و تبيين كرده است . به عبارت صريح‌تر ، در دعاى شيعه ، نمىتوان ، بدون « صلوات بر محمد و آل‌محمد عليهم‌السلام » به جايى رسيد و دعايى و درخواستى از خداوند متعال داشت . اين اصل را امام سجاد عليه السلام در همين صحيفه مباركه به ما تعليم فرموده است كه دعاخوان ، بايد مدام بر « محمد و آل‌محمد عليهم‌السلام » ، صلوات فرستد و اين چنين خداوند را به سمت خويش متوجه سازد . دعاى بدون ولايت ، و راز و نياز بدون « صلوات بر محمد و آل‌محمد عليهم‌السلام » دعاى شيعى نيست . ما اين تركيب را در سراسر صحيفه مباركه شاهد هستيم . از امام على بن الحسين عليهماالسلام نقل كرده كه حضرت فرمود : « إنّ الله فرض على العالم الصلاه‌ى على رسول الله و قرّننا به ، فمن صلّى على رسول‌الله و لم يصلّ علينا ، لقى الله تعالى و قد بتر الصلاه‌ى عليه و ترك أمره . » خداوند فرستادن صلوات بر « محمد صلىالله‌عليه‌وآله » را بر عالم واجب گردانده و ما را هم در كنار آن حضرت قرار داده است . كسى كه بر محمد صلىالله‌عليه‌وآله درود فرستد ، اما ما را ترك كند ، هر آينه صلواتش بر محمد صلىالله‌عليه‌وآله را ناقص كرده و دستور خداى متعال را زمين نهاده است . ازين روست كه امام سجاد عليه السلام اين قبيل مضامين را در ادعيه خود فراوان دارد كه : « ربّ صلّ على أطائب أهل بيته ، الذين اخترتهم لامرك و جعلتهم خزن - ه‌ى علمك . . . » خداوندا ! بر پاكان از